احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

924

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

و دامنه‌هاى البرز و ييلاقات اطراف تهران به‌طور خودرو مىرويد . تركيب شيميايى : مادهء رنگى به نام اورتى سين و مادهء لسيتين و گلوكوزيدى با اثر قرمزكندهء پوست و لعاب و تانن و فورميك اسيد و چند املاح معدنى و گوگرد . 2 - گزنه كوچك يا گزنهء يك پايه يا انجرهء صغير يا حرّيق . smaller . nettle - ortie romaine - petite ortie - Dwarf stinger . گياهى است علفى و خيلى كوچك كه بلندى آن از 5 / 0 متر كمتر است . ساقهء آن كاملا چهارگوش نيست و زواياى آن كمى پهن و قوسى است . تمام اعضاى هوايى گياه از پرزها و تارهاى بسيار گزنده و سوزان و چسبناك پوشيده شده‌اند . برگ‌هاى آن سبز روشن ، متقابل با كنارهء دندانه‌دار و بيضىشكل است . در اين گياه گل‌هاى نر و ماده روى يك پايه قرار دارند و به رنگ سبز روشن يا كمى زرد در طول تابستان و پاييز ظاهر مىشوند . سرعت انتشار آن كمتر از گزنهء كبير است . اين گياه فقط در باغ‌ها و اراضى مزروع مىرويد . در ايران در گيلان ، مازندران ، گرگان ، بندر گز و ييلاقات اطراف تهران و در آذربايجان ، لرستان ، پشت‌كوه ، در خوزستان در اطراف بهبهان و در فارس در كمارج ، بوشهر و شيراز مىرويد . تركيب شيميايى : فورميك‌اسيد - يك الكالوئيد - نوعى گلوكوزيد قرمزكنندهء پوست . طبيعت هر دو گونه گزنه گرم و خشك است . خواص درمانى : 1 - سى گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و آب صاف‌كردهء آن را به مرور بنوشيد ، قابض و ضدّ انگل است ، معرق و ادرارآور و شيرآور و قاعده‌آور است ، براى رفع وجود خون در ادرار و التهاب كليه و مفرط بودن خون عادت ماهيانه و ضعف و زردى مفيد است ، سينه و ريه و معده را از اخلاط پاك مىكند ، در علاج بيمارى قند و بند آوردن خونروى مؤثر است نيروى جنسى را زياد مىكند ، دهانهء رحم و گرفتگىهاى كبد را باز مىكند . 2 - قرقره و مزمزهء شيرهء تازهء آن براى رفع التهاب لثه و ورم لوزه بسيار مفيد است . 3 - در استعمال خارجى از شيرهء تازهء آن براى تحريك پوست و نرم كردن ورم‌هاى سفت استفاده مىشود . 4 - براى درمان بىحسى اعضاى بدن و بىاختيارى اعضا كه در اثر سكتهء ناقص حادث شده باشد و يا درمان روماتيسم‌هاى مزمن مىتوان گاه‌گاهى شاخه‌هاى گزنهء تازه را چيده و به محل مورد نظر زد تا خون را تحريك نموده و از قسمت‌هاى ديگر بدن به اين قسمت متمركز كند و باعث بهبودى شود . ضمنا كسى كه آن را به بدن مىزند بايد تحمل درد و سوزش و خارشى كه در اثر اين گياه عارض مىگردد را تحمل نمايد .